2013-10-03   Czy prasa może posłużyć się wizerunkiem osoby powszechnie znanej na okładce czasopisma?

Przed kilkoma dniami na wokandę Sądu Najwyższego trafiła sprawa z powództwa Elżbiety Jaworowicz, dziennikarki znanej z programu „Sprawa dla reportera”, przeciwko wydawnictwu Axel Springer Polska (wyrok z 27 września 2013 r., sygnatura akt I CSK 739/12).

Toczący się od kilku lat spór dotyczy opublikowania na okładce tygodnika „Newsweek” zdjęcia dziennikarki, która to okładka została następnie wykorzystana w reklamie samochodu Mazda opublikowanej w miesięczniku „Forbes”. Sama reklama zachęcała z kolei do kupienia elektronicznego wydaniu „Newsweeka” przeznaczonego na tablety.

Zdaniem powódki kontekst wykorzystania jej wizerunku mógł sugerować, że występuje ona w reklamie samochodu, na co nigdy nie wyraziła zgody. Co więcej, nie wiedziała ona i była przeciwna wykorzystaniu jej zdjęcia na okładce tygodnika, które stanowiło zapowiedź krytycznego artykułu na jej temat. W rezultacie doszło naruszenia jej wizerunku chronionego prawem autorskim oraz dóbr osobistych w postaci m.in. dobrego imienia oraz wiarygodności jako osoby publicznej, która z racji wykonywanego zawodu nie powinna brać udziału w przedsięwzięciach komercyjnych. W ocenie powódki takie użycie wizerunku nie mieści się zatem w ramach wytyczonych przez art. 81 Prawa autorskiego, a w ust. 2 pkt 1 przywołanego przepisu, zgodnie z którym zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że wydawca ma prawo posługiwać się okładką wykorzystującą wizerunki osób powszechnie znanych, jeśli celem takich działań jest informowanie lub promocja swoich wydawnictw. Ponadto, wydawca miał prawo wykorzystać wizerunek powódki w celu informowania oraz ewentualnej krytyki działalności publicznej powódki. Sąd apelacyjny uwzględniając częściowo powództwo redaktorki podkreślił, że Elżbieta Jaworowicz jest osobą powszechnie znaną, a publikacja wiązała się ściśle z  przez nią prowadzonym programem telewizyjnym.

Sąd Najwyższy przedstawiając ustne motywy wydanego rozstrzygnięcia podzielił ocenę sądów obydwu instancji, które wskazywały, że w sprawie mamy w rzeczywistości z dwom odrębnymi przekazami reklamowymi, z których jeden dotyczył samochodu, a drugi tygodnika „Newsweek”. Wykorzystanie wizerunku Elżbiety Jaworowicz miało służyć jedynie promocji wydawnictwa, a nie Mazdy. Ponadto, okładka wersji elektronicznej stanowiła kopię wersji papierowej, do czego wydawca jest uprawniony. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo autorskie chroni wizerunek, ale zasięg tej ochrony jest węższy w przypadku osób powszechnie znanych, do jakich niewątpliwie należy Elżbieta Jaworowicz.

Opisany spór po raz kolejny potwierdza, że wytyczenie precyzyjnych granic ochrony wizerunku oraz innych dóbr osobistych osób publicznych jest nader utrudnione i wiele zależy od okoliczności konkretnego przypadku, co z kolei powoduje, że ewentualne spory na tym tle potrafią być bardzo skomplikowane. Kwestie wykorzystania wizerunku osoby powszechnie znanych na okładce czasopisma są różnie rozstrzygane w różnych jurysdykcjach i nie we wszystkich z nich są one rozstrzygane tak przychylnie jak w Polsce.

W przypadku, gdyby mieli Państwo wątpliwości lub dodatkowe pytania związane z zaprezentowaną tematyką zachęcamy do skontaktowania się z Kancelarią.

Marcin Kroll