2013-06-28   Franczyzodawca nie może narzucać swoim partnerom handlowym sztywnych i minimalnych cen towarów

Sfinks Polska to największa firma restauracyjna z sektora casual dining w kraju i jedna z największych tego typu w Europie. Najbardziej znaną marki sieci jest Sphinx, która istnieje na rynku od 17 lat. Pod tą marką działa 91 placówek, z czego prawie połowa, tj. 45 z nich to restauracje franczyzowe.

Postępowanie zostało wszczęte w grudniu 2012 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) szczegółowo przeanalizowała umowy zawierane przez spółkę Sfinks Polska z własnymi franczyzobiorcami, jak również zasady, na podstawie których działa zarządzana przez nią cała sieć restauracji Sphinx.

Postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia 25 czerwca 2013 r.,  w której Prezes UOKiK zakwestionowała praktykę stosowaną przez spółkę Sfinks Polska w sieciach restauracji Sphinx, polegającą na zobowiązaniu franczyzobiorców do stosowania sztywnych cen sprzedaży produktów w  restauracjach należących do sieci oraz zakazu stosowania akcji promocyjnych bez uprzedniej zgody Sfinks Polska. Umowy franczyzowe zawierane przez Sfinks Polska zawierały przy tym postanowienia dopuszczające naliczanie kar umownych oraz zakończenia stosunku prawnego w przypadku niestosowania się do odgórnie ustalanej polityki cenowej.

Na przedsiębiorcę została nałożona kara w wysokości 464 228,92 zł. Prezes UOKiK nakazała również zaprzestania stosowania niedozwolonej praktyki. Decyzja nie jest ostateczna. Spółka zapowiedziała złożenie odwołanie od tej decyzji.

Umowy franczyzowe wyróżniają się specyficznie ukształtowanymi świadczeniami stron. W zamian za świadczenia finansowe franczyzobiorca otrzymuje od franczyzodawcy pakiet praw własności intelektualnej, na który składają się przede wszystkim prawo do używania znaków towarowych franczyzodawcy oraz dostęp do know-how odnoszącego się do metod prowadzenia działalności gospodarczej czy wiedzy technicznej. Franczyzodawca może ponadto udzielać swojemu kontrahentowi instrukcji i wskazówek co do podejmowanych działań. Jednakże, z punktu widzenia prawa strony umowy franczyzy pozostają niezależnymi podmiotami, działając na własny rachunek i ryzyko.

Co ważne, prawo antymonopolowe nie kwestionuje takiej formy współpracy pomiędzy przedsiębiorcami, pod warunkiem, że franczyzobiorcy mają swobodę w samodzielnym kształtowaniu polityki cenowej. Z tych powodów niedopuszczalne jest narzucanie przez franczyzodawów stawek minimalnych oraz sztywnych na sprzedawane towary lub usługi. Nie jest natomiast zabronione rekomendowanie określonych  cen, z tym zastrzeżeniem, że nie mogą one być wiążące dla franczyzobiorcy. Dopuszczalne jest również ustalanie stawek maksymalnych, pod warunkiem, że franczyzobiorca może bez negatywnych dla siebie konsekwencji  oferować konsumentom tańsze produkty lub usługi (przeprowadzać akcje promocyjne).

Opisana decyzja ma bardzo istotne znaczenie z punktu widzenia przedsiębiorców zawierających umowy franczyzowe, które wraz z ekspansją kolejnych sieci na polskim rynku stają się jedną z popularniejszych form współpracy. Aby uniknąć niepotrzebnego ryzyka warto zatem szczegółowo przeanalizować poszczególne zapisy zawieranych umów pod kątem ich dopuszczalności. Jeśli mają Państwo pytania lub wątpliwości z tym związane, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Marcin Kroll