2012-05-05   Długo oczekiwana nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego

W dniu 3 maja 2012 r. weszła w życie długo oczekiwana oraz znacząca nowelizacja Kodeksu
postępowania cywilnego. Najważniejsze zmiany dotyczą m.in. likwidacji odrębnego
postępowania w sprawach gospodarczych oraz wdrożenia nowego modelu prezentacji
i oceny dowodów. Nowelizacja częściowo zmodyfikowała również …

przepisy dotyczące środków zaskarżenia oraz postępowania egzekucyjnego.

Jednolita procedura cywilna

Nowelizacja zniosła odrębne postępowanie w sprawach gospodarczych. Począwszy
od wejścia w życie zmian, spory pomiędzy przedsiębiorcami będą rozstrzygane zgodnie
z ogólnymi regułami procesu cywilnego. Nowe zasady będą miały zastosowanie do wszystkich
spraw wszczętych po 3 maja 2012 r.

Zarządzanie sprawą

Nowelizacja wyposażyła sąd w prawo każdorazowego wezwania pozwanego do złożenia
odpowiedzi na pozew, a także do wyznaczenia limitu czasowego na jej złożenie (nie krótszego
niż 14 dni). Przed zmianami, wyłączając sprawy gospodarcze,  takie prawo było ograniczone
do spraw zawiłych lub rozrachunkowych. Co ważne, znacznie ograniczono swobodę stron
w zakresie wnoszenia pism procesowych. Według nowych zasad wniesienie pisma jest
dopuszczalne jedynie za zgodą sądu; restrykcja ta nie dotyczy wyłącznie wniosku
o przeprowadzenie dowodu. Sąd odrzuci wszelkie pisma procesowe wnoszone bez
uwzględnienia powyższych zasad.

Nowelizacja wprowadza również nowy model wnoszenia twierdzeń i dowodów oparty
na władzy dyskrecjonalnej sędziego. Po złożeniu pozwu i odpowiedzi na pozew to od decyzji
sędziego będzie zależało, czy dopuszczone zostaną nowe twierdzenia i dowody.  Zostaną one
uwzględnione jedynie w przypadku gdy (i) strona uprawdopodobni, że niewniesienie
twierdzeń lub dowodów terminie nie wynikło z jej winy, (ii) wniesienie  spóźnionych
twierdzeń lub dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpatrzeniu sprawy lub (iii)wystąpią inne
wyjątkowe okoliczności.

Inne zmiany

Do innych ważnych zmian wprowadzonych przez Nowelizację:

  • wniesienie apelacji bezpośrednio do sądu drugiej instancji będzie skuteczne, jednak
    w mocy pozostaje zasada, w myśl której apelacja musi być złożona do sądu drugiej instancji
    poprzez sąd pierwszej instancji;
  • szerszy dostęp do Sądu Najwyższego – znacznie obniżono wartość przedmiotu
    zaskarżenia uprawniającą stronę do wniesienia skargi kasacyjnej. Strona może obecnie
    wnieść skargę kasacyjną w przypadku gdy wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi
    co najmniej 50.000 PLN i co najmniej 10.000 PLN w sprawach z zakresu prawa pracy
    i ubezpieczeń społecznych;
  • poszerzenie katalogu wydawanych przez sąd drugiej instancji decyzji, które mogą być
    przedmiotem zażalenia do Sądu Najwyższego – strona będzie mogła wnieść zażalenie
    do Sądu Najwyższego na wyrok sądu apelacyjnego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji
    i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. 

zmiany w postępowaniu egzekucyjnym prowadzące do podniesienia skuteczności
wykonywania wyroków sądowych, m.in. sprecyzowanie  przepisów dotyczących zbiegu
egzekucji administracyjnej i sądowej w stosunku do tego samego dłużnika,
sprecyzowanie zapisów dotyczących skarg na  czynności komornika, czy zwiększenie
górnego limitu grzywien nakładanych na dłużnika przy egzekucji świadczeń
niepieniężnych.

Daniel Hasik / Marcin Kroll